آینده قدرت چگونه خواهد بود؟ / آیت الله حائری سیاستمدار بود اما زمین آماده نبود


آینده قدرت چگونه خواهد بود؟  / آیت الله حائری سیاستمدار بود اما زمین آماده نبوددر صدمین سال از تأسیس مجدد حوزه علمیه مرحوم آیت الله حائری یزدی هستیم. بررسی توسعه یک حوزه انتخابیه، انتقاد از کاستی های آن و فهرست نقاط قوت آن می تواند به توسعه بیشتر یک حوزه در طول زمان کمک کند.

این رشته در صورتی می تواند رشد کند و در آینده موثرتر باشد که وضعیت فعلی و چالش های پیش روی خود را درک کند و برای مقابله با آنها برنامه داشته باشد.

برای بررسی بیشتر این موضوع با حجت‌الاسلام والمسلمین عبدالکریم بهجت‌پور، مدیر سابق مدرسه خواهران سراسر کشور، رئیس مؤسسه قرآنی و هیئت علمی مؤسسه گفت‌وگو کرده‌ایم. فرهنگ و اندیشه اسلامی.

ایکنا: مرکز ناحیه قم را نسبت به ناحیه نجف چگونه ارزیابی می کنید؟

در ابتدای گفتگو یاد و خاطره مرحوم آیت‌الله شیخ عبدالکریم حائری یزدی را گرامی می‌داریم که با گام مخلصانه، همت، تلاش و کوشش ایشان این نهاد مستحکم و مستحکم را در ایران ایجاد کرد. زمانی که ایشان در مدرسه فیضیه شروع به کار کردند، خیلی ها احساس می کردند که در حومه نجف فقط یک گروه محدود تشکیل می شود و چنین روزهای بزرگ و پرباری را برای مدرسه متصور نبودند، اما خداوند به کار او برکت دهد. مهم نیست چقدر دور هستیم از پایه بود. حلقه های وسیعی افزوده شد و شاخه های زیادی افزوده شد و انقلاب اسلامی در ادامه این تلاش ها مثمر ثمر بود و حرکت شکوفا و گسترده ای در حلقه قم رخ داد و در واقع تلاش های مرحوم حائری یزدی بود. قبل از او تکمیل شد. شاگرد امام خمینی.

یکی از سعادت‌های مکتب قم مقابله با پدیده انقلاب اسلامی و قرار دادن حوزه در مرکز تحولات جهان اسلام و در کل جهان بود که این امر باعث شد مدرسه علاوه بر فقه، آمادگی بیشتری داشته باشد و رشته‌هایی را توسعه دهد. و اصول، و اصول باید عمق بیشتری داشته باشد. تلاش شده است حوزه علمیه به ابزاری برای تولید معارف دینی درباره حکومت و حکومت اسلامی تبدیل شود و اقداماتی در جهت پیوند دانش با دین و علوم انسانی انجام شده است و به نظر من نمی توان رشد مدرسه را از اسلامی جدا کرد. انقلاب مدرسه قم طبق آمار قبل از انقلاب ۵۰۰ طلبه داشت اما امروز مدرسه ای بی سابقه در جهان اسلام است.

عین – برخی معتقدند آیت الله حائری یزدی و آیت الله بروجردی فعالیت سیاسی جدی نداشتند و با فعالیت امام خمینی(ره) وارد فعالیت سیاسی شدند، تا چه اندازه این تحلیل را قبول دارید؟

من فکر می‌کنم آیت‌الله حائری و بروجردی از سیاسی‌ترین شخصیت‌های حوزه شیعه هستند، اما علاقه این بزرگان به نهضت درجات و مراتبی داشت. این دو بزرگوار در موقعیتی بودند که راه را برای مقابله با حاکمان وقت هموار نکردند و شاگردان این بزرگواران چون امام خمینی (ره) بودند که انقلاب را به دوش کشیدند. روشن است که خط جدایی بین آیت الله حائری است. آیت الله بروجردی درگذشت. مثلاً در آن دوره تقابل حکومت با آیت الله بروجردی کم نبود و رابطه آن را با قدرت و حوزه دین مشخص کرد. بنابراین، حوزه ای که آیت الله حائری ساخته بود، حوزه ای بود که قطعاً در شیب و مسیر حکومت و سیاست اسلامی قرار داشت و این گونه نیست که با امام (رضی الله عنه) و شهید مطهری تناقضی پیش آمده باشد. ، و غیره. بزرگواران این دو مسئول بزرگوار شرایطی را فراهم کردند تا انقلاب در میدان متولد شود و رشد کند و به یک جریان اجتماعی تأثیرگذار تبدیل شود.

در زندگانی ائمه (علیهم السلام) چیزی که معمولاً نگران آن بودند، از دست ندادن تعداد کمی از شیعیان به دلیل درگیری با بنی امیه، بنی عباس و جریانات سیاسی آن زمان و رشد آنها بود، بنابراین زید نهضت و برخی از آنها با جریانات درون شیعه هم موافق نبودند، زیرا اقتدار شیعیان باید در زمان مناسب و بلوغ مناسب حاصل شود.

ایکنا – فرق مدرسه علمیه قبل از انقلاب با بعد از انقلاب این است که مدرسه امروز باید پاسخگو باشد در حالی که در گذشته تنها رهبر جامعه دینی بود. امروز جایگاه روحانیت و حتی قدرت در کشور مانند گذشته نیست و توقعات مردم تغییر کرده است. نظر شما در مورد این بیانیه چیست؟

اهداف والایی که برای انقلاب ترسیم شد و مرجعیت و رهبری آن را باید در نظر گرفت. ما گاهی فقط کشور را اصلاح می کنیم، مثلاً شاه حکومت می کند و ما حافظ شریعت هستیم، اما گاهی می خواهیم تمدنی بر اساس اسلام تشکیل دهیم و ملت جهان اسلام شویم. وقتی به این ابعاد متعالی می پردازیم، فشارهایی از درون و بیرون می بینیم که ماهیت رشد و بلوغ مانند بلوغ بدنی است که از علائم و درد مفاصل رنج می برد; قرآن کریم می فرماید شما فکر می کنید از قبایل گذشته مستثنی هستید و هیچ مشکلی برایتان پیش نمی آید. البته خداوند به مسلمانان وعده فتح قریب الوقوع را داد و رسول خدا برای اینکه پایگاهی برای امت اسلامی باشد با همه مصیبت ها روبرو شد و ۶۳ جنگ کوچک و بزرگ بر آنها تحمیل شد و مردم از برخی شهرها گریختند و آنها را تصرف کردند. . به مدینه پناه برد و فقیر شد.

آنچه امروز انقلاب از سر می گذراند، تجربه ای است که رشد می کند و جایگاه مناسبی برای تمدن ما در عرصه جهانی پیدا می کند، قطعاً در این راستا با توجه به درایت و صبر مردم، و با وجود گلایه ها و نارضایتی ها، نگذاشتند. در آن دشمن، قوم امام علی علیه السلام و امام حسن علیه السلام و امام حسین علیه السلام که در اوج ظلم و ستم بودند، اگر ملک و مردم به راه می رفتند. و هیچ خیانت و تحقیر و کمبودی در کار نبود، ما به یک جریان بسیار قدرتمند تبدیل شدیم، در آینده تاثیرگذار هستیم و امروز تاوان آن را می دهیم.

هزینه اش این است که برخی افراد و گروه ها ناراحت هستند یا انتظاراتی دارند اما به دلیل فشارها این انتظارات برآورده نمی شود. اما در مجموع آنچه حوزه را بدشانس می‌کند یا اعتبار برخی از حوزویان را در نزد مردم پایین می‌آورد، به‌عنوان اقدامی کارآمد پاسخی همه‌گیر، سریع و به‌موقع نمی‌دهد، زیرا مدرسه هنوز خود و ظرفیت لازم را مهیا نکرده است. برای مقابله با آن ما رهبر شجاعی داریم که مستقیماً مردم را مخاطب قرار می دهد، اما حوزه علمیه باید با تفسیر روشن و جزمی قرآنی و تاریخی مردم را به ادامه راه تشویق کند و هر چه در این زمینه کوتاهی کنیم بیشتر مردم دلسرد می شوند. حوزه ای که نتواند عقده مردم و نظم را بگشاید، از قدرت اجتماعی فاصله می گیرد.

ایکنا – با توجه به درگذشت اکثر مراجع عظام در گذشته از یک سو و تخصص در مسائل املاک از سوی دیگر، آینده مرجعیت در حوزه را چگونه پیش بینی می کنید؟

و هر چه جلوتر می رویم، مسائل اعتقادی تخصصی تر می شود، مثلاً علم اقتصاد را فقط با درک رازها، شناخت قطب های اقتصادی و … حل می کند. چالش های امروز به ما می گوید که دیر یا زود حجم پرونده های تخصصی به اندازه ای خواهد بود که قدرت مطلق بر همه پرونده ها نخواهیم داشت. مگر اینکه برای یک سری مسائل کلان حلال و حرام یک بدنه کلی داشته باشیم و یک سری کارگروه ها و شوراهای تخصصی فقهی داشته باشیم که در حوزه های تخصصی به مسائل رسیدگی کنند. مثلاً یک هیئت متخصص افتا و یک هیئت مرجع نیاز است و دیر یا زود این اتفاق می افتد.

ایکنا – یکی از چالش های موجود در حوزه دروس و آموزش است و البته این مشکلات در دانشگاه ها و مدارس وجود دارد; درخواست های میدانی زیادی برای بررسی دوره ها وجود دارد اما هیچ اقدامی صورت نگرفته است.

هر چه مدیران حوزه نسبت به تحولات اجتماعی واقعی‌تر باشند و جسارت اصلاح و تغییر در آنها بیشتر شود، زمینه برای تصحیح کتاب‌ها فراهم می‌شود. به عنوان مثال، دانش آموزانی که قصد حضور در مدرسه را دارند، احساس می کنند که دروس الهیات نمی توانند آنها را در جایگاه تأثیرگذاری در جامعه قرار دهند. طبیعتاً نه حوزه می آیند و نه کسانی که در املاک هستند دل و جان ادامه دروس را دارند.

یکی شجاعت می خواهد و دیگری درک واقعی جامعه امروز. در این سه چهار دهه، کتاب های درسی زیادی تغییر کرده است، اما هیچ تغییری که بتواند دانش آموز را در زمینه تحول آماده کند و نبض تحول را به او بدهد، رخ نداده است. زمانی که در حوزه خواهری بودم همین هدف را دنبال می کردم، هرچند نمی دانم چقدر موفق بودیم. مثلاً تغییر برخی کتاب‌ها در حوزه برادران یک چیز است، اما اینکه آیا این تغییرات توانسته است این حوزه را با انقلاب هماهنگ کند، بحث دیگری است. آیا این دوره ها دانش آموزان را به یک کلاس مرجع اجتماعی تبدیل می کند یا خیر؟

ایکنا – یکی از مشکلاتی که قابل حل نیست این است که ۷۰ هزار مسجد در سراسر کشور داریم که نیمی از آنها امام جماعت ندارند. از طرفی شاهد تمرکز طلاب در قم هستیم، چرا این ظرفیت برای حل این مشکل بسیج نمی شود و طلاب ترجیح می دهند در قم بمانند؟

به نظر من پاسخ این سوال میدانی نیست بلکه باید در نهادهای فرهنگی و روحانیت جستجو کرد. من بین حوزه و نهادهای روحانیت فرق می گذارم. وظیفه مؤسسه تربیت شاگردان است و اکنون ۵۰۰ مدرسه خواهران و ۵۰۰ مدرسه خواهران وجود دارد. قم: چون جای تخصص، تحقیق و تدریس بیشتر است، تعداد طلاب بیشتر است، اما نهادهای متولی امور روحانیت کارآمد نیستند.

مثلاً مقام معظم رهبری بحث هجرت علما را مطرح کردند، یعنی همان طور که قبل از انقلاب در هر شهر، علمای بزرگ زیادی وجود داشت. این موضوع مطرح شد و هزینه هایی هم داشت، اما نشریات جهان را به چاپ کلاس های هفتم، هشتم، نهم و دهم تقلیل داد. حوزه باید علما را ترغیب می کرد که به شهرها بروند و هر کدام به عنوان وزنه عمل کنند. مردم باید پیران میدان، رفتار و نحوه زندگی آنها را ببینند تا در برابر شک بلرزند وگرنه دانش آموز کم تجربه نمی تواند این نقش را ایفا کند و با شنیدن مردم ایمانشان ضعیف می شود. پاسخ های نامناسب حال باید از روحانیون مانند جامعه مدرسین و اوقاف پرسید که چه اقداماتی برای اقناع طلاب انجام داده اند؟ حتی دفاتر مراجع بالا علمای فرهیخته را به شهرها می فرستادند و حالا لازم بود دوباره این کار انجام شود.

گفتگو با علی فرج زاده

انتهای پیام