محصولات هنر اسلامی اخلاقی و خدامحور + صدا هستند


«هنر اسلامی» عنوانی آشنا، اما نامشخص است و با وجود اینکه بارها در رسانه ها از آن صحبت شده، هرگز مختصات مشخصی نداشته است. در همین راستا در بخش فرهنگی ایکنا سلسله گفت وگوهایی با هنرمندان مختلف انجام دادیم و در گفت و گوی دوم با حجت الاسلام علی اعتزار کارشناس رسانه به گفت و گو نشستیم.

ایکنا – مختصات و تعریف خاصی برای هنر اسلامی ارائه نشده است. آنچه در این زمینه بیشتر شنیده می شود تنها نام هنر اسلامی است. به عنوان یک کارشناس مذهبی آشنا به مسائل فنی، تفسیر شما از این موضوع چیست؟

تعریف فلسفی خاصی از این موضوع وجود ندارد. هنر امری پیچیده است که فرآیند تولید آن دشواری های خاص خود را دارد. با این تبیین همه مسائلی که در هنر وجود دارد، لازم است تعریفی از هنر اسلامی ارائه شود. هنر اسلامی با هنر اسلامی تفاوت دارد. هنر اسلامی همان چیزی است که در آثار هنرمندان کشورهای اسلامی به چشم می خورد، هرچند مضامین اسلامی در قسمت هایی از این آثار به چشم می خورد. برای دستیابی به هنر اسلامی، اگرچه توجه به هنر اسلامی ضروری است، اما تنها راه حل آن نیست زیرا بسیاری از ابعاد هنر اسلامی یا هنوز به دست نیامده است یا در دوره های تاریخی به دست نیامده است.

پس از ظهور اسلام، این دین منجی جوامع را از نظر اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و اقتصادی تحت تأثیر قرار داد. هنر نیز تحت تأثیر این دین در این جوامع دستخوش تغییراتی شد و با نام جدید هنر اسلامی شناخته شد. هنر اسلامی همانطور که از نامش پیداست پس از ظهور اسلام در قرن هفتم میلادی در دوره های مختلف تاریخی و در مناطق مختلف جغرافیایی ظهور و توسعه یافت. بسیاری از محققین در بررسی های خود این هنر را در دوره های مختلف تاریخی ارائه کرده و برای آن تعریفی ارائه کرده اند و با ارائه نمونه های تقریباً یکسان، نظریه ها و تعاریف مختلفی را در این زمینه ارائه کرده اند. بررسی تحلیل هایی که تاکنون درباره هنر اسلامی انجام شده و تعریف آن از ضروریات اساسی دستیابی به یک برنامه کاربردی برای دستیابی به هنر اصیل و اصیل در دوران معاصر است، زیرا هنر تأثیر بسزایی در جوامع و افراد دارد. مردم.

با بررسی دستاوردهای پژوهشگران در این زمینه، هشت دیدگاه و جهت مشخص شد: هنر سرزمین های اسلامی، هنر اسلامی، هنر برگرفته از متون دینی، هنر هندسی و انتزاعی، هنر مقدس، هنر با محتوای دینی و هنر اسلامی. از جمله تمام موارد قبلی این مقاله علاوه بر تحلیل نظریه های ارائه شده در حوزه هنر اسلامی، با رویکرد استدلالی منطقی و با استفاده از روش های توصیفی تحلیلی، به تبیین موفقیت ها و ناکامی های هر یک از آنها در عرصه هنر اسلامی پرداخته است. نتایج تحقیق نشان می دهد که اگرچه تعاریف و نظریات ارائه شده توانسته اند تا حد قابل قبولی نشان دهند که هنر اسلامی چیست، اما تفاوت تعاریف ارائه شده با مفهوم هنر اسلامی جدی است و اکثر آنها از جامعیت لازم برخوردار نیستند. و موانع، و برخی آنها را تا حد قابل قبولی توضیح می دهند.

ایکنا – با توجه به توضیحات شما، هنر اسلامی در سایر حوزه های هنری چند شاخصه کلیدی دارد؟

چندین ویژگی کلیدی هنر اسلامی وجود دارد که همه رشته های هنری را در بر می گیرد. مثلاً در معماری مختصاتی که بیانگر ماهیت اسلامی هنر است، ریشه در خوشنویسی یا سبک معماری دارد. هنر اسلامی را از زاویه دیگری می توان دید. یعنی بررسی هنر اسلامی از منظر خالق آن، زیرا این هنرمند است که اثر را خلق می کند. هنرمند خارج از دنیای فیزیکی پیرامون خود است و به نوعی نسبت به روانشناسی تا حد زیادی بی تفاوت است.

هنر اسلامی مبتنی بر اندیشه و دانش اسلامی است. برای این عبارت می توان چندین اشاره کرد. اولاً هنر اسلامی خدا محور و دارای ویژگی های خداباوری است. این بیان در معماری از کثرت گرایی به سوی وحدت حرکت می کند. نکته دوم مربوط به تمرکز هنر اسلامی بر زندگی پس از مرگ است. منظور این است که در هنر اسلامی، جهان مادی گذرا دیده می شود و همین امر باعث شده است که به سوی تعالی گرایش پیدا کند. سوم، استفاده و شخصیت در آثار هنری باید اخلاقی باشد. مثلاً در زمینه نمایش شخصیت ها باید فرم اخلاقی داشته باشند یا در معماری اخلاق باید کاربردی باشد. همچنین هنر اسلامی باید آموزه های دینی و اسلامی را نشان دهد.

ایکنا – آیا در دنیای مادی امروزی دستیابی به هنر اسلامی به صورت غیر دینی امکان پذیر است یا داشتن ساز دینی ضروری است؟ مثلا آیا باید از عوامل و تنظیمات مذهبی در سینما استفاده کرد؟

اعتقادات دینی و مذهبی امری انتزاعی است، بنابراین هنر اسلامی باید این مفاهیم را جهانی کند تا بتواند با این حوزه درگیر شود. اثری که با روش های غیر دینی به دنبال رواج مضامین دینی باشد، هرگز در رسیدن به این هدف موفق نخواهد بود. همچنین هنرمندی که می خواهد اثر هنری خلق کند باید در رفتار خود به این امر پایبند باشد.

ایکنا – در پایان این گفتگو اگر چیزی گفته نشد، بگویید.

هر فعالیتی که به رشد و ارتقای روحی انسان کمک کند را می توان اسلامی دانست. اگر یک اثر هنری مخاطب را به تفکر سوق دهد و از طریق آن راهی برای انتخاب راه درست، تفکر منطقی و سازنده فراهم کند، این اثر را می توان «هنر اسلامی» نامید. بناهای مذهبی ما عمدتاً این ویژگی ها را دارند. با تفکر دقیق متوجه می شویم که این فضاها ذهن ما را به تفکر و خرد سوق می دهند.

انتهای نامه